Bir sözcük herkes için aynı anlamı ifade eder mi? Herhangi bir olayı aktardığımızda herkes önce kendi penceresinden algılayarak bir değerlenirime yapar. Öyle farklı bakış açıları çıkar ki çoğu kez şaşırıp kalırız. Örneğin eğitimden ne anlıyorsunuz diye çevrenize sorsanız birbirinden çok farklı yanıtlar alırsınız. Buna benzer birçok kavram herkesin bakış açısı ile biçimlenir, yeni bir anlama kavuşur. Oysa bilimsel açıdan yaklaşırsanız tek bir tanıma ulaşmanız gerekir. Örneğin sınav sözcüğü insanlarda nasıl algılanır, ne tür çağrışımlar yaptırır? Sınav sizce nedir diye sorsanız, sevimli bir sözcük mü, sinir bozucu bir sözcük mü, yoksa esprili bir yanıtla mı karşılaşırsınız? Ya da gerçekçi bir yanıt mı alırsınız? Herkes doğal olarak kendi penceresinden bakar ve sınavlarla ile ilgili bir şeyler söyler size. Ancak aslında bu söylenen yanıt karşılaşılan sınavların başarılmasında çok belirleyicidir. Çünkü verdiğimiz yanıt sözcüğün bizde uyandırdığı duygu ve düşüncelerden ibarettir. Bu duygu ve düşünceler de sınavı nasıl algıladığımızın anahtarlarıdır. Böyle bir durumda sınavlar karşısında durumu biz nasıl algılıyor nasıl tepki veriyorsak eylemlerimiz de bu yönde olacaktır. Ancak şu da bir gerçektir; "Sınavın bizim üzerimizde yarattığı etkiye göre davranırız. Sınavlar ya amaçlarımıza ulaşmamızda bir araçtır, ya da başarmak zorunda olduğumuz ve yaşamımızı kısıtlayan bir amaçtır." Araç olarak algılamak ile amaç olarak algılamak asındaki fark ise aracı doğru kullanıp kullanmamamıza neden olacaktır. "Sınav üniversiteye geçişi sağlayan bir araçtır, çünkü bu araç ile performansımız ölçülür. Amaç ise sınavda elde edeceğimiz performans için bilgi donanımımızı artırmaktır." Bilgi donanımımızı artırdığımızda sınav aracı başarılı biçimde kullanılabilecek bir geçiş sürecine dönüşecektir. Çünkü yaşamımızın diğer alanlarında da başarmamamız gereken ödevler olacaktır. Bu ödevlerin başarılması için ise gerekli donanıma sahip olmak amacımız olmalıdır. Önce gerekli konuları çok iyi öğrenip iyi hazırlandığımızda aracı daha iyi değerlendirebilecek hale geliriz. Üniversiteye giriş aşamasında da bu durum geçerlidir. Başarılı bir sonucun oluşmasında kimiz zaman belirleyici olan bu bakış açısı olmaktadır. ÖSS açılımı ile "Öğrenci Seçme Sınavıdır." Ancak bazen sınava yüklediğimiz çeşitli anlamlarla "Öğrenci Sinir Savaşı'na" dönüştürebiliyoruz. Sınav bizim için hazırlık dönemini eziyetli ve gergin bir döneme dönüştürebiliyor. Oysa hayatımızda sınavlar bitmiyor ve bitmeyecek de. Karşımıza birçok sınav çıkacak, bazen sınav olduğunu dahi anlamadan hayat bize oyunlar oynayacak. Şimdi önümüzde çalışmak gereken testler dururken neden bu konu üzerinde düşünelim ki diyebilirsiniz. Ancak şu gerçeği unutmamak lazım. Başarı ve başarısızlığımızın altında çoğu kez olumlu ya da olumsuz olan bakış açılarımız ile kendimizi gerçekten nasıl hazırlayacağımızı bilmemek de yatmaktadır. Özellikle hayatın diğer alanlarında karşılaşacağımız sınavları da düşünerek baktığımızda iki tür tepki koyabiliriz.

İki Farklı Bakış Açısı ve İki Farklı Sonuç

1. Sınava Hazırlıkta Elimizden Gelenin En İyisini Yapmaya Çalışırız. (Bilinçli bir hedef ve sistemli çalışma)

Burada yapmamız gerekenleri yapmanın bizim için gerekli olduğunu biliriz. Yapmamız gereken çalışmayı yapıp yapmama seçim hakkını yapmaktan ve kendimizi bir üst noktaya taşımaktan yana kullanırız. Olayları belirleyen ve kontrol eden biz oluruz. Bir hedefimiz ve ona ulaşabilmek için gerekli çabamız ve hırsımız vardır. Sonuçları değerlendirir ve ilerleriz. Kendimize göre bir çalışma sistemi, belirlenmiş amaçlarımız, kendimizi değerlendirme, yeni kararlar alıp durumumuzu düzeltme ve yolumuzda yılmadan bir iyimserlikle çalışma içindeyizdir. Bu bakış açısı içinde olanların hayatın diğer alanlarında da başarılı olma ihtimalleri her zaman vardır. Hayatta başarılı olmuş insanların özelliklerine baktığımızda bazı özelliklerin ortak olduğunu görüyoruz. Bunlar şöyle sıralanabilir.

· Çok azimli ve kararlılar. Ne istediğinizi bilin ve kararlı olun.
· Kendilerini kontrol ediyorlar ve içi disipline sahipler.
· Sürekli ve etkili bir çalışma alışkanlığın sahipler.

2. Sınava Hazırlıkta Amacımız Belli Değildir. (Başarılı olmak gibi bir hedefe sahip olamamak)
Bu alanda olanlar ise sınavda yapılması gerekenler bilinmekte ancak bir türlü uygulanamamaktadır. Sınav sözcüğü dahi negatif anlamlarla doludur. Yani sınav süreci olumsuz ve yetersiz performans ile geçirilir. Nedenler hep dışarıdaki faktörlerdedir. Elimizden geleni de yapmamakta ve buna mazeretler üretebilmekteyizdir. Sonuç ortalamanın altında bir performansla ya da başarısızlıkla biter. Başarısızlık bu yaklaşımın ardından oluşur. Aslında bu yaklaşımı hayatının diğer alanlarına da taşıyanlar olur ki bunlar kendilerini hayatın kontrolünü yitirmiş şekilde bulurlar. Eğer istenilirse bu anlayış değiştirilebilir, kaliteli ve başarılı bir yaşama adım atılabilir. Başarısız olanlara baktığımızda şu ortak özellikleri görmekteyiz.

· Kendilerine tam olarak güvenemiyorlar.
· Sürekli endişeliler ve süreci kontrol edemiyorlar.
· Ayrıntılara fazla dikkat edemiyorlar.
· Yeteri kadar azimli ve çalışma alışkanlıklarına sahip değiller.

BAKIŞ AÇINIZ VE NASIL ALGILADIĞINIZ ÇOK ÖNEMLİDİR

Bakın insanların bakış açıları, olayları nasıl algıladıkları ne kadar etkili. Öykümüz uyuşturucu bağımlısı adamın çocuklarının nasıl yetiştikleri ile ilgili. "Bu adamın hayatının büyük bir bölümü hapishanelerde geçer. Hapiste olmadığı zamanlarda bile eviyle ve çocuklarıyla ilgilenmez. İki oğlu anne baba terbiyesinden yoksun olarak büyürler. Oğullarından biri de babası gibi uyuşturucu bağımlısıdır. Ve hapishanede yatmaktadır. Diğeri büyük bir şirketin genel müdürüdür. Olay gazetecilerin ilgisini çeker ve bu adamlarla röportaj yapmaya giderler. Röportaj sırasında adam, oğullarına asla farklı muamele yapmadığını söyler... Çünkü ikisiyle de hiç ilgilenmemiştir. Gazeteciler önce hapistekini ziyaret ederler ve ona niçin burada olduğunu sorarlar. Cevap çok üzücü fakat bir o kadar da açıktır: "Babamı tanıyorsunuz başka ne yapabilirdim ki? Olayın en çarpıcı yanı, şirketin yöneticisi olanın düşüncesidir. Gazeteciler onunla röportaj yaparlar ve onun da bu duruma nasıl geldiğini sorarlar. Cevap çok ilginçtir. "Babamı tanıyorsunuz, başka ne yapabilirdim ki?" İlginç değil mi? Olay tek, fakat iki farklı algılama söz konusu." Hayata bakış ve başarı hedefi konusunda etkili iki tutumdan bahsettik. Peki hedefimiz olan ÖSS'de başarılı olabilmek için neler yapabiliriz? Çok geniş boyutta bakacak olursak birçok madde çıkacaktır. Ancak temel belirleyici olan konulardan başlayarak sıralamamız gereken birçok konuların basit olduğunu görürüz. Bunları sıralayalım. Aşağıdaki her madde ile ilgili ne durumda bulunduğunuzu değerlendirerek yeni arayışlar, kararlar ve davranışlar geliştirebilirsiniz. Çünkü elimizde başarı yolunda iki seçenek vardır. "İnsan seçime özgürlüğü ile diğerlerinden ayrılır." Seçimde doğru adımı atmak fark yaratır. Ya kontrolü elimize alacak gerilimleri göze alacak kendimizi daha iyi bir noktaya taşıyacağız. Daha büyük bir insan olma yolunda adım atmış olacağız, yani başarılı olmak için kendimizi daha yeterli hale getirme sürecine gireceğiz. Ya da elimizdekiyle yetineceğiz, sıradan bir yaşam ve sıradan bir insan olmaya teslim olacağız. Sevgili arkadaşlar bu yanılgı bize hayatın da seçeneklerini kabul etme sonucu getiriyor. Lütfen bu yanılgıya kapılmayalım.

Sınava Hazırlıkta Neler Yapmalıyız?

· SINAVIN ÖZELLİKLERİNİ İYİ ÖĞRENİN: Nasıl bir sınava hazırlandığınızı öğrenin. Sınavda çıkan soru yapılarından, puanlamaya, sınavla ilgili süreçten tercihlere kadar neler yapmanız gerektiğini bilmeniz halinde daha bilinçli olursunuz.

· HEDEFLERİNİZİ BELİRLEYİN: Hedefleriniz olmalı, nereye gideceğinizi bilmelisiniz. Bu konu üzerinde durmalı hatta bu dönemde kendinizle ilgili konularda düşünmeli ve hayatınızın devamında neler yapacağınıza karar vermeli ve kontrolü ele almalısınız. İstediğiniz hayatı kurmaya çalışmalısınız. Karşılaştığınız ve hayatın size verdiği ile değil sizin hayattan istediğiniz ile buluşmalısınız.

· BAŞARIYA ODAKLANIN VERİMLİ ÇALIŞIN: Başarıya odaklı bir çalışma temposu oluşturmalı ve bu tempoyu kontrolünüzde tutabilmelisiniz. Verimli ve etkili öğrenme yöntemleri kullanabilmelisiniz.

· ZAMANINIZI KONTROL EDİN: Zamanı yönetebilmeli ve düzenli çalışmalısınız. Bu sayede hem hayattan kopmayacak, istediğiniz sosyal etkinliklere de yer verecek, hem de etkin biçimde amacınıza uygun yaşayacaksınız.

· SINAVLARINIZI İYİ DEĞERLENDİRİN: Sınav sonuçlarını sağlıklı değerlendirmeli ve adım adım başarıya gidecek stratejiler belirlemelisiniz. Bu konularda çözümde güçlük çektiğinizde uygun kişilerden yardım istemelisiniz.

· DENEYİMLERDEN YARARLANIN DANIŞIN: Mutlaka sizin durumunuzun benzeri geçmişte veya şu an başkalarınca da yaşanıyordur. Yani karşılaştığınız durumla ilgili yalnız değilsiniz. En iyi öğrenme yollarından bir de modelleme ve başkalarının deneyimlerinden yararlanmadır. Şimdi ne durumda olduğunuzu değerlendirmek için sizlere birkaç aşamadan bahsedeceğim. Elbette sorularla, ancak bu soruların yanıtları hep sizlerde. Düşünmenizi istiyoruz. Bu kriterleri şu anda sınava hazırlık süreci için değerlendiriniz. Ancak hayatınızın genel gidişatına da uyarlayabilirsiniz. Belki de yeni rotalar, seçenekler de bu sorulara vereceğiniz yanıtlarda gizlidir. Rotanızı gözden geçirin...

Kendimizi Nasıl Değerlendirelim?
· Nerden başladınız?
· Nereye geldiniz?
· Nerede olmak istiyorsunuz?

Evet bu soruları kendimize sorduğumuzda aldığımız yanıtlardan ya memnun olacağız ya da memnun olmayacağız. İstediğimiz hayatı kurma yolunda bu sorular hep bizi canı tutmalı. Memnun olmadığımız yanıtları değiştirme seçeneğimizin olduğunu bir kez daha hatırlatalım. ÇÖZÜM SİZDE... Bizden size yöntem ve deneyim yardımı olacak, bunları hayatınıza uyarlayacak ve ÖSS için gerekli tüm çalışmaları da yapacaksınız. Çünkü gelecek sizin elinizde...